Владимир Меньшов: Би мөнгө биш, нэр алдрын төлөө кино хийдэг байсан

Нэрийн хуудас:

Бүтэн нэр: Владимир Валентинович Меньшов

Төрсөн он: 1939 оны есдүгээр сарын 17

Төрсөн газар: Баку, Азербайжан

Гавьяа шагнал: ОХУ-ын Ардын жүжигчин (1991), Америкийн кино Академиас олгодог “Оскар” болон Олон улсын наадмуудаас шагнал хүртэж байжээ.

Орос, Зөвлөлтийн кино урлагийн түүхэн дэх хамгийн алдартай киног найруулсан эрхэм энэ жил 81 нас сүүдэр зооглож байна. Тэрбээр 100 гаруй киноны гол болон туслах дүрд тоглож, ердөө тавхан кинонд л найруулагчаар ажилласан ч оросын ард түмэн түүнийг жүжигчин гэхээсээ илүү агуу найруулагч гэж хүлээж авдаг юм. Түүний нэлээд хэдэн жилийн өмнө өгсөн нэгэн  ярилцлагыг хүргэе.

-Владимир Валентинович, ноднин таны 70 насны ой болж өнгөрсөн. Их л нижгэр  тэмдэглэсэн санагдаж байна. Гэхдээ жүжигчин гэдэг талаас нь түлхүү сурталчилж байсан санагдана. Би бол таныг найруулагч гэдэг талаас нь илүү сурталчлаасай гэж бодож байсан?

-Баярлалаа. Би бол аль, аль талыг нь хослуулсан гэж бодож байгаа шүү дээ. Миний найруулсан “Амьдрал нулимсанд дургүй” кино Өмнөд Хойд Америк, Европын кино наадмуудаас шагнал хүртэж байснаар бахархдаг аа. Гэхдээ би 100 гаруй кинонд гол болон туслах дүр бүтээсэн. Тийм болохоор надад аль, аль нь адилхан, ялгаа байхгүй.

-“Амьдрал нулимсанд дургүй” киноны дүрийн сонголт одоо болтол найруулагчдад үлгэр жишээ болсоор байдаг. Дүрээ хэрхэн сонгож байсан түүхээсээ ярьж өгөөч?

-Тэр үед би кино хийхийн л бөөн хүслэн. Би Кино урлагийн дээд сургуульд анхны оролдлогоороо орж чадаагүй юм шүү дээ. Дунд сургуулиа мөнгөн медальтай төгссөн би уралдаант шалгалтандаа уначихаад төрөлх Астраханьдаа ирж усан цэргээр ажилласан. Эцэг маань усан цэрэг байсан болохоор далай надад ойрхон санагддаг байсан юм. Дараа нь токарьчин болж, сүүлд Воркутад очиж уурхайчин ч хийсэн. Гэсэн ч энэ хугацаанд хэзээ нэгэн цагт урлагт хүчээ сорино гэсэн багын мөрөөдлөө орхиогүй. Бага байхад манайх телевиз худалдаж авснаас хойш би телевизээр гардаг хүн болно гэж мөрөөддөг болсон юм л даа. Дөрвөн жил “төөрч” явсны эцэст 1961 онд мөрөөдөл болсон сургуульдаа элсдэг юм байна. Улмаар кинонд тоглож багынхаа мөрөөдлийг гүйцээлээ. Гэтэл надад найруулагчийн ажилд хүчээ сорих шинэ мөрөөдөл бий болсон байлаа. Хэдийгээр цөөн кино найруулсан ч хийсэн бүтээсэндээ сэтгэл хангалуун байдаг аа.

“Амьдрал нулимсанд дургүй” бол гурван найз бүсгүйн тухай өгүүлдэг Валентин Черныхын зохиолоор хийсэн кино шүү дээ. Киноны гол дүр Катеринагийн дүрд тоглох саналыг эхлээд Ирина Купченко, тухайн үед ид нэрд гарч байсан Маргарита Терехова нарт тавьсан ч хоёулаа татгалзсан. И.Купченкод зохиол таалагдсангүй, харин Маргаритагийн хувьд “Шадар гурван цэрэг” киноны гол дүрийг илүүд үзсэн л дээ. Ингээд Валентина Теличкина, Наталья Сайко, Вера Алентова нар дээр  тогтсон.

В.Алентова, В.Теличкина, Н.Сайко.

Р.Рязанова, Н.Русланова, Э.Андрейченко.

Ирина Муравьева, Татьяана Сидоренко

Гэхдээ тэдний хэнийг сонгох нь эрэгтэй гол дүр буюу Гошагийн дүрд тоглох жүжигчнээс хамаарч байсан юм. Би Гошагийн дүрд эхлээд Виталий Соломныг тоглуулахаар пробонд авч явж байлаа. Надад ч тоглох боломж байсан. Гэтэл нэг удаа гэртээ орж ирээд зурагтаа саатал Алексей Баталовын тоглосон кино гарч байхыг хараад “Яагаад А.Баталов байж болохгүй гэж” гэж бодсон. Жаахан анхааралтай ахжиглаад би хайсан хүнээ олчихлоо гэж өөртөө хэлсэн дээ. Пробын үеэр В.Соломин Н.Сайко нар муугуй зохицож байсан ч Гошагийн дүр өөрчлөгдсөнөөр хамтрагчийг нь ч өөрчлөхөөс өөр арга байгаагүй. А.Баталовт хамгийн сайн тохирох хос нь Вера байсан.

А.Баталов, В.Меньшов, В.Соломин.

-Александрагийн дүрд Наташа Вавиловаг яагаад сонгох болов оо?

- Александра бол зовлон үзээгүй, амьдралын баяр баясгалангаар дүүрэн охины дүр. Миний найруулсан “Сугалаа” кинонд залуухан, авьяаслаг жүжигчдийн бүхэл бүтэн “баг” тоглосон юм. Тэр үеэс Наташаг мэдэх болсон болохоор “Амьдрал…”-д тоглуулна гэж эхнээсээ шийдчихсэн байлаа. Киноны зураг авалт эхэлчихсэн явж байхад Александрагийн дүрд тоглох хүн тодорхойгүй л байлаа. Би залуу хүүхэд юм болохоор нь шууд л зөвшөөрнө гэж бодож байсан юм. Гэтэл харин нөгөө “хүүхэд” чинь татгалзаж гайхшийг минь бардаг байгаа. Би бүр ятгаад, гуйгаад бараагүй. Аав ээж нь ч кинонд тоглуулах дургүй. Аав ээж нь түүнийг Олон улсын харилцааны дээд сургуулийн уралдаант шалгалтад оруулахаар бэлтгэж байсан юм билээ. Гэр рүү нь ярихаар харилцуурыг эцэг эх нь л аваад “үгүй” гэж хэлнэ. Тэгээд Александратай хэсгийн зураг авалт дөхчихсөн сандарч байх үед гэнэт надад Натальягийн гэр рүү А.Баталовыг явуулах санаа төрсөн юм. Энэ уулзалт амжилттай болсон шүү. Супер од гэрт нь орж ирээд охиныг нь жүжигчин болно гэж хэлэхэд ямар аав ээж татгалзах билээ? Эцэст нь, Наталья Александрын дүрд тоглохоор болсон. Түүгээр ч барахгүй Олон улсын харилцааны биш, Москвагийн театр урлагийн дээд сургуульд орж жүжигчин болсон юм даа.

-Шинэ кино “Оскар”-ын шагнал авахыг мэдээд тоглохоос татгалзсан жүжигчид харамссан л байх даа тийм үү?

-Энэ бол харьцангуй ойлголт шүү дээ. Жүжигчин өөрчлөгдөхөд кино тодорхой хэмжээгээр өөрчлөгддөг. Тийм учраас бид хоёр дүрийн сонголтын талаар ярилаа шүү дээ.

-“Оскар” авснаа хэзээ мэдсэн бэ?

-Надад зүгээр л утасдаж хэлсэн шүү дээ. АНУ-ын ЭСЯ-наас ярьж байна. Таны кино Америкийн кино академийн “Гадаадын шилдэг кино” шагналыг авахаар болжээ гэсэн. Тэр өдөр нь “Тэнэгүүдийн өдөр” (Инээдмийн өдрийг оросууд ингэж нэрлэдэг аж) байж таарсан болохоор эхлээд итгээгүй. Харин “Оскар” дөнгөж эхлэл байж, өөр олон оронд шагнал гардсан шүү. Эхнэр маань Испани руу явж байгаад улс төрийн “асуудалд орж байсан ч удаатай. “Голсон юм голд орж, шилсэн юм шилд гарна” гэдэг шиг анхандаа нүд үзүүрлэгдэж байсан миний муу киног ингэж үнэлсэнд нь баяртай байдаг аа.

-Нүд үзүүрлэх гэнэ ээ?

-Тэгэлгүй яах вэ дээ. Тэр үед бүх кино урлагийн зөвлөлөөр орж, шалгуулдаг дүрэмтэй байлаа. Би ч овоо сайн бүтээл хийсэн гэж маадгар суутал эхний үзлэгээс цаг, 45 минут болоод гарч ирэх нь тэр. Хоёр цаг, 30 минутын киног ингэж хасна гэдэг “алж” байгаагаас ялгаагүй юм. Тэр ч бүү хэл олон нийтэд үзүүлэхгүй байж ч мэдэхээр байсан гэж байсан шүү. Харин азаар Леонид Ильич өөрөө үзээд бүтнээр нь гаргахыг зөвшөөрсөн юм. Гэхдээ хөрөнгөтөн оронд гаргахдаа “социалист” нийгмийн сул талуудыг харуулсан байж болох хэсгүүдийг нь хасч гаргадаг байсан түүхтэй. “Леонид Ильич маш өндөр сэтгэгдэлтэй байна. Түүнд таны кино таалагдсан” гэж хэлэхийг сонсоод бие хөнгөрөөд л явчихаж билээ.                   

-Кино бүтээгдээд 30 гаруй жил өнгөрчээ. Энэ хугацаанд нийгэм хувирч бүх зүйл орвонгоороо өөрчлөгдсөн байна. Зөвлөлт засгийн үед хүмүүс эрх чөлөөгүй ч ирээдүй нь баталгаатай байсан. Харин одоо эсрэгээрээ болоод байна. Таны хувьд баталгаатай ирээдүй, эрх чөлөө хоёрын аль нь чухал вэ?

            -Тэр үед эрүүл мэнд, боловсрол, орон байр үнэгүй байсан ч энэ бол нийгмийн том ухралт байсан эгж боддог. Одооны хүмүүсээс 70-аад он руу буцаад тайван амьдрах уу эндээ үлдэх үү гэвэл ихэнх хүн энэ цаг үедээ үлдэнэ гэдэгт итгэлтэй байна. Мөнгө олох, амьдрахад амаргүй болсон ч тэр чинээгээр сонирхолтой болсон гэж боддог.

            -Мөнгө гэснээс, одоо шинэ кино гарах болгонд л хэр сайн бүтээл болсон гэхээсээ илүү хичнээн мөнгө олсныг чухалчилж мэдээлдэг болж. “Амьдрал нулимсанд дургүй” кино зардлаа 100 нугалж олсон гэлцдэг?

            -Хагас сая рублиэр бүтээгдсэн ч дэлгэцэнд гарсан эхний жилдээ л 50 сая рубль олж байлаа. Дараагийнхаа жилд ч сая гаруй хүн үзсэн гэсэн тооцоо байдаг юм. Хоёр жил гаруй телевизэд шилжээгүй гээд л бод. Миний киноны өмнө “Чамайг даа” хүүхэлдэйн кино л орсон байдаг юм. Зөвхөн “Амьдрал…” ч биш “Хайр ба тагтаанууд”, “Надууш хаана байдаг вэ” ч багагүй амжилт олж байлаа.

            -Ийм мундаг кино найруулсан хүн чинь шагналыг ч авах шиг болсон байлгүй. Нууц биш бол та “Амьдрал…”-ыг хийгээд хэдэн рубль авсан бэ. Дор хаяж саяыг авсан байлгүй?

            -Үгүй дээ. Бид мөнгөний төлөө биш, нэр алдрын төлөө кино хийдэг байлаа шүү дээ (инээв). Тухайн үед шинэ гарсан киног дор хаяж 17 сая хүн үзэх ёстой гэсэн босго байсан. Харин “Амьдрал…” хоёр долоо хоногийн дотор л тийм хэмжээний үзэгчдийг цуглуулаад цаашдаа ашиг олж эхэлсэн юм. Би найруулагч, кино зохиолыг бичсэний хувьд 100 мянгыг авсан. Энэ бол мөнгөний ханш одоогийнхтой адилгүй байсан тэр үед үнэхээр маргаангүй, их мөнгө байсан.

            -Мөнгөтэй болоод хамгийн түрүүнд орон сууц авсан уу?

            -Аз болоход би байртай болчихоод байсан. Москвагийн Олимпийн тосгонд гурван өрөө байр өгсөн шүү. Тийм болохоор “Волга” авч унасан. Бусад мөнгөө найз нөхөдтэйгээ зугаалаад, хүлээн авалт гэх мэтийн зүйлд “үрсэн”.

            -Та их олон кинонд тоглосон. Мөнгө хэр олдог байв?

            -Жүжигчин, найруулагчийн аль алинаар ажиллаж байсан болохоор би овоо авьяаслаг юм шиг байгаа юм. Мөнгөний тухайд гэвэл, мэдээж найруулагч хийснээсээ илүү мөнгийг олсон.

            -Орчин үед жүжигчдэд хэр төлдөг болсныг сонирхож болох уу. Жишээлбэл “Өдрийн харуул”-д тоглооод хэдийг авсан бэ?

            -Хэвийн. Надад бол боломжийн гэж санагдаж байгаа.

            -Төлбөрийг рублиэр бус ам.доллараар хийдэг болсон гэсэн?

            -Өдөрт 5-10 мянган ам.доллараар тоглодог хүн байхад 15-ыг нэхсэн нь ч бас сонсогдож л байх юм. Тэгэхээр, манай жүжигчдийн дунд долларын саятнууд аль хэдийн төрчихсөн байгаа биз!

 


Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд eagle.mn хариуцлага хүлээхгүй.

Сэтгэгдэл бичих (2)

  1. Где находится атчоп? бас л элэг татаана шүү.

    0 0 Хариу бичих
    • Орос дээрээ "Где находятся нофелет" гэсэн байна лээ. Монголын үзэгчдэд Надууш буву шуудан хаана байдаг вэ гэдгээр хүрсэн болохоор тэрүүгээр нь явсан

      1 0